Stres Üzerine

Stres sözcüğü, Latince "estrictia"dan gelmektedir. Anlamı zorlanma, gerilme ve baskıdır. Selye (1956), stres konusuyla ilgilenen öncü bilim insanlarındandır ve nedeni ne olursa olsun, stresin her hastalıkta rolü olduğunu dile getirmiştir. Cüceloğlu’na göre, stres, "bireyin fizik ve sosyal çevredeki uyumsuz koşullar nedeniyle, bedensel ve psikolojik sınırlarının ötesinde harcadığı gayrettir" (Cüceloğlu, 1994: 321).

Savaş-Kaç-Don Tepkisi ve Stres

Savaş ya da kaç tepkisi, vücudumuz bir tehdit algıladığında ortaya çıkar. Hasar ya da hayatta kalmamız için vücudun “savaşması’’ ya da “kaçması” için hazırlanan ilkel ve doğuştan gelen bir yanıttır. Stres ise bir tehdit ile karşılaştığımızda yaşanan biyolojik ve psikolojik bir tepkidir. Öncelikle, vücudumuz bir durumu algılar ve stresli olup olmadığına karar verir. Bu karar, duyusal girdi ve işleme ile ayrıca depolanan hatıralar temel alınarak yapılır.

Savaş ya da Kaç Mekanizmasının Vücudumuzdaki Fizyolojik Etkileri Nelerdir?

Kalp atış hızı artar.

Akciğerlerdeki bronşlar genişler.

Göz bebekleri genişler.

Kaslarda kanlanma ve kas gücü artar.

Salgı bezlerindeki salgı üretimi azalır.

Mide sindirim işlevlerinin çoğu durdurulur.

Yani bedenimiz çok ani bir kaçışa bizi hazırlıyor. Yani bir alarm durumu. Modern hayat içerisinde hiçbir alarm durumu olmadığı halde bizim beynimiz bu gaz pedalına basmış şekilde ve bir alarm durumunda yaşıyoruz. Tam da bu nedenle, stres bizim en iyi versiyonumuzdan uzaklaşmamıza neden oluyor.

İzlediklerimize, dinlediklerimize dikkat ediyor muyuz?

Bir benzetme yaparsak eğer, bu durum bir kişiye yiyeceğinden çok daha fazla besini aynı anda yemesi için vermek ve onu yemeye zorlamak gibi düşünülebilir. Zihinsel olarak da kişinin alamayacağı yani anlamlandıramayacağı düzeyde bilgiye maruz kalması da aynı sonuca neden olacaktır. Bu durum kişinin tehdidi olduğundan daha abartılı olarak algılamasına, travmatize olmasına, kaygı düzeyinin ve çaresizlik duygularının artmasına yol açarak, baş etme sistemini felce uğratma gibi bir sonuç doğurabilir.

Bazı zamanlarda da hep gelecekte yaşarız.. "ya olursa" kaygısı yaşarız.İşlevsel, gerçekçi olmayan bu düşünceler yerine aslında şu an hayatınızda kontrol edebileceklerinize yönelik neler yapabileceğinize odaklanmak ve enerjinizi bu yönde kullanmak kaygı ve stresinizle baş etmek için her açıdan daha işlevsel olacaktır.

Stres herkese farklı şekillerde etki eder. Strese verdiğiniz tepkiyi bilmek, stresle daha iyi ve etkili başetmenizi sağlar. İhtiyaç duyduğunuzda arkadaşlarınızdan, ailenizden ve bir uzmandan destek isteyin.